Hiç başına gelmemiş bir şey yüzünden kalbinin hızla attığı oldu mu?
Henüz yaşanmamış bir konuşmayı defalarca zihninde yaptığın, gelecekte olabilecek ihtimalleri düşünmekten bugünü kaçırdığın…
Kaygı bazen tam olarak böyle hissettirir. Bedenin bugündedir ama zihnin çoktan yarına gitmiştir.
Üstelik insan çoğu zaman düşünmeye devam ederse bir çözüm bulacağını sanır. Her ihtimali hesaplarsa incinmeyeceğini, her şeye hazırlıklı olursa hayal kırıklığı yaşamayacağını düşünür.
Oysa her ihtimali düşünmek, her ihtimali kontrol edebileceğimiz anlamına gelmez.
Peki, Neden Bu Kadar Kaygılanıyoruz?
Aslında kaygı, beynimizin bizi olası tehlikelere karşı korumak için geliştirdiği doğal bir tepkidir. Bir miktar kaygı, önlem almamıza ve sorumluluklarımızı yerine getirmemize yardımcı olabilir.
Ancak bazen zihnimiz gerçek bir tehlikeyle yalnızca gerçekleşme ihtimali olan bir durumu birbirinden ayırmakta zorlanır.
Örneğin, yarın yapacağın bir görüşmede başarısız olma ihtimalini düşündüğünde, henüz hiçbir şey yaşanmamış olmasına rağmen kalbin hızlanabilir, kasların gerilebilir veya uykuya dalmakta zorlanabilirsin.
Çünkü zihnimiz gelecekte bir tehdit olabileceğini düşündüğünde, bedenimiz bugünden alarma geçebilir.
Bir süre sonra kendimizi sürekli güvence ararken, en kötü senaryoları düşünürken veya bizi kaygılandıran durumlardan kaçınırken bulabiliriz.
İşin zor tarafı şu: Kaçınmak kısa süreli bir rahatlama sağlasa da uzun vadede kaygının devam etmesine neden olabilir.
Peki, Terapi Kaygıya Nasıl Yardımcı Olabilir?
Terapiye gelen birçok kişi benzer bir cümle kuruyor: “Çok fazla düşünüyorum ama düşünmeyi durduramıyorum.”
Kaygıyla çalışırken sıklıkla yararlandığım yaklaşımlardan biri Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT). Bu yaklaşım, düşüncelerimizin, duygularımızın ve davranışlarımızın birbirini nasıl etkilediğini anlamamıza yardımcı olur.
Örneğin, bir hata yaptığında aklından “Kesin başarısız olacağım” düşüncesi geçiyorsa bu düşünce yoğun kaygıya yol açabilir. Kaygı arttıkça yeni şeyler denemekten kaçınabilir, kaçındıkça da kendine olan güvenini kaybedebilirsin. Böylece kaygı, farkında olmadan kendi kendini besleyen bir döngüye dönüşebilir.
BDT ile bu döngüyü fark etmeyi, düşüncelerimizi sorgulamayı ve korkularımız karşısında daha işlevsel davranışlar geliştirmeyi hedefleriz.
Terapi sürecimde yararlandığım bir diğer yaklaşım ise Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT). Bu yaklaşım bize önemli bir şeyi hatırlatır: İyi bir hayat yaşayabilmek için önce bütün olumsuz düşüncelerimizden ve rahatsız edici duygularımızdan kurtulmak zorunda değiliz.
Bazen kaygıyı tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak, onunla mücadelemizi daha da yorucu hâle getirebilir. ACT yaklaşımında ise kaygıya rağmen bizim için anlamlı olan şeylere yönelmeyi, belirsizliklere alan açmayı ve hayatımızı korkularımız yerine değerlerimiz doğrultusunda yaşamayı öğreniriz.
Çünkü cesaret, hiç korkmamak değil; korkuya rağmen bizim için önemli olan bir adımı atabilmektir.
Elbette her insanın kaygısı farklıdır. Kiminin kaygısının altında geçmiş deneyimleri, kimininkinin altında mükemmeliyetçilik, kontrol ihtiyacı veya belirsizliğe tahammül etmekte zorlanması bulunabilir. Bu nedenle terapi sürecini kişinin ihtiyaçlarına, yaşantılarına ve hedeflerine göre birlikte şekillendiririz.
Bugün Kendine Şunu Sor
“Şu an gerçekten bir sorun mu yaşıyorum, yoksa henüz yaşanmamış bir sorunun ihtimaliyle mi mücadele ediyorum?”
Belki de bugün ihtiyacın olan şey, yarının bütün sorunlarını çözmek değildir. Yalnızca bugünün içinde kalabilmektir.
Çünkü bazen insanı en çok yoran şey yaşadıkları değil, yaşama ihtimali olan şeylerdir.
Kaygılarınla Tek Başına Mücadele Etmek Zorunda Değilsin
Kaygıların uykunu, ilişkilerini, iş hayatını veya günlük yaşamını etkilemeye başladıysa profesyonel destek almak için daha fazla zorlanmayı beklemek zorunda değilsin.
Terapide amacımız kaygını tamamen yok etmek değil, onu anlamanı ve hayatının kontrolünü yeniden eline almanı desteklemek.
Geleceğin bütün belirsizliklerini ortadan kaldıramayabiliriz. Ama o belirsizliklerin içinde kendimize daha fazla güvenmeyi öğrenebiliriz.
Türkçe ve İngilizce bireysel terapi hizmetlerim hakkında bilgi almak veya ücretsiz 15 dakikalık ön görüşme planlamak için benimle iletişime geçebilirsin.